{"id":24386,"date":"2026-05-17T16:25:09","date_gmt":"2026-05-17T14:25:09","guid":{"rendered":"https:\/\/vooru.org\/ongezouten\/?p=24386"},"modified":"2026-05-17T17:24:17","modified_gmt":"2026-05-17T15:24:17","slug":"kennis-en-praktijk-als-grootste-vijanden-van-homofobie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vooru.org\/ongezouten\/binnenland\/kennis-en-praktijk-als-grootste-vijanden-van-homofobie\/","title":{"rendered":"Kennis en praktijk als grootste vijanden van homofobie"},"content":{"rendered":"\n

“Niet alles geloven wat u op het internet leest, mijnheer.” Dat zei een leerling me toen ik hem had verteld dat naar schatting 1 op 10 mensen wereldwijd, in alle culturen en landen, niet-heteroseksueel is<\/a>. Dat was ook meteen zijn antwoord toen ik hem vertelde dat je met je geaardheid geboren wordt<\/a>, alleen weet je dat vaak maar pas in de puberteit. Ik had toen de keuze: ofwel me opboeien en hem een relaas van allerlei andere feiten of studies voorschotelen, met het grote risico dat ik daarmee het gesprek zou laten ontaarden tot een irrelevant rondje welles-nietes, ofwel in mijn positie van leerkracht, de discussie af te blokken en daarmee de leerling weg te sturen met het gevoel dat hij op autoritaire wijze is weggestuurd omdat zijn opvatting niet met die van “het systeem” strookt.<\/p>\n\n\n\n

Ik koos voor een derde optie: een laatste opvolgingsvraag stellen. Eentje die in zulke discussies altijd zwaarder doorweegt dan de ontkenning van feiten en wetenschap, aangezien het antwoord hierop maatschappelijk van uiterst belangrijke waarde is. De vraag luidde: “Een andere opvatting hierover hebben is \u00e9\u00e9n zaak, maar zou jij dan andersgeaarden anders behandelen of minder respecteren?” Het antwoord van de leerling was een heel koelbloedige “ja natuurlijk”. Het uiterst zelfverzekerde antwoord liet zich gepaard gaan met een donkere, zwarte blik in de ogen. Diezelfde blik die mijn grootouders zagen in de ogen van de Gestapo en de verklikkende collaborateurs, alsof alle emotie uit hun denken en handelen verdwenen was.<\/p>\n\n\n\n

Desinformatie en schermtijd: een herkenbaar fenomeen<\/h3>\n\n\n\n

Ironisch genoeg kaatste ik die bal ook terug naar de leerling: “Geloof jij wel wat je allemaal op het internet leest?” Daar kwam geen antwoord op. Wat ik wel weet is dat een andere leerling opeens in een van mijn lessen beweerde dat het verboden is om op Antartica voet aan wal te zetten omdat overheden niet zouden willen dat mensen de “Great Ice Wall” zouden vinden, die andere werelden voor ons zou verbergen. Die complottheorie hangt trouwens samen met de platte aarde. Wat ik toen moest vaststellen verbaasde me en tegelijk ook weer niet, want het is bekend dat zowel de leesvaardigheid als de digitale geletterdheid bij jongeren in Vlaanderen een dalende trend kennen<\/a>. In datzelfde onderzoek bracht de OESO ook een rapport uit<\/a> met de vaststelling dat Nederlandse jongeren (geldt ook voor Vlaamse) die meer tijd doorbrengen op schermen, significant slechter scoren op school. De studies zijn al enkele jaren oud, maar de opkomst van vele valse AI-beelden die nauwelijks nog te onderscheiden van zijn de werkelijkheid, noopt tot waakzaamheid.<\/p>\n\n\n\n

Alweer kon ik kiezen om mij op te boeien en de leerling de levieten te lezen, zodat hij naar huis zou gaan met een nog grotere aversie tegen “het systeem” en rond welke waarden onze samenleving is opgebouwd. In de plaats daarvan stelde ik de leerling heel vriendelijk voor om het thema met de collega-leerkracht zedenleer verder op te nemen. Ik heb als vakleerkracht een maatschappelijke verantwoordelijkheid, maar het ontbeert me aan eindeloos veel tijd om te blijven discussi\u00ebren. Toch stelt dat niet op het gemak. Zelfs al zou ik die collega erover hebben aangesproken, heb ik nog geen garanties dat daarmee de mensvijandige denkbeelden de wereld uit zijn. Want die beeldvorming bij jongeren gebeurt zelden tijdens een leergesprek met de leerkracht. In de ontwikkelingspsychologie is het geweten dat adolescenten enorm onder druk staan door hun groepsgenoten. Denk maar eens terug aan uw eigen puberteit.<\/p>\n\n\n\n

Prosociaal gedrag stimuleren als sleutel<\/h3>\n\n\n\n

Er is een pedagogisch lichtpuntje. Want over groepsdruk gesproken: zoiets gaat in beide richtingen. Naast negatieve groepsdruk zijn er ook positieve invullingen. Een academica aan de Universiteit van Leiden maakte in haar onderzoek naar groepsdruk<\/a> duidelijk dat jongeren voordeel hebben als de groep hun positieve beslissingen ook bevestigt. Volgens de universiteit dragen de onderzoeksresultaten bij aan “interventies gericht op minder risicogedrag en op meer prosociaal gedrag van jongeren”. Dat kan langdurige effecten geven in hun latere volwassen leven. Als opvoeders op school zijn we ons daar vaak onvoldoende van bewust en voelt het niet aan als onze taak. Of net andersom: dat wij een te grote verantwoordelijkheid voelen om dat positieve gedrag op een geforceerde manier tot stand te krijgen door zelf te zeggen hoe het moet.<\/p>\n\n\n\n

Als het over andersgeaardheid gaat, staat dus niet enkel kennis centraal, maar ook inzetten op prosociaal gedrag zonder dat gewenste gedrag al te veel zelf te willen modelleren. Wat we als opvoeders wel kunnen doen is jongeren zo veel mogelijk in contact te laten brengen met succesverhalen in onze samenleving, direct of indirect gelinkt aan mensen die niet-heteroseksueel zijn. Denk maar aan bedrijven die inclusiviteitsbeleid hebben en daardoor ook gelukkige werknemers<\/a> mogen tewerkstellen, wat het Williams Institute al in 2013 mocht vaststellen. Scholen en leerkrachten moeten volgens mij dus minder wakker liggen over het opleggen van een moreel kompas, maar moeten vooral een organiserende instantie zijn waarbij zij hun leerlingenpubliek uit de comfortzone tillen en meer in interactie te laten gaan met “het echte leven”.<\/p>\n\n\n\n

De leerlingen voor de leeuwen werpen?<\/h3>\n\n\n\n

Misschien zijn bedrijfsstages, zoals die volop in Nederland plaatsvinden, voor alle studierichtingen voor leerlingen de ideale manier om meteen ook betere waarden mee te krijgen<\/a>. In een school krijgen leerlingen jammer genoeg nog te vaak de (veilige) ruimte om hun mensvijandige denkbeelden te bolsteren. In een kennis- en dienstenmaatschappij waarbij de klant en het individu de norm bepaalt, heeft de leerling immers geen ruimte meer om als aanbieder van diensten discriminerende houdingen in de praktijk te brengen, op straffe van een slechte stagebeoordeling en daardoor het niet behalen van de eindtermen. Een inclusieve houding mag niet blijken uit wat de leerling vanbuiten heeft geblokt voor een examen; wel wat de leerling doet op de plekken waar het echt toe doet.<\/p>\n\n\n\n

Vermelde studies:<\/p>\n\n\n\n